بازداشت غیر قانونی : بازداشت در چه زمانی غیرقانونی است؟ : هرگاه مامورین صلاحیت دار برخلاف موازین قانونی و بدون داشتن اختیارات لازم اقدام به بازداشت افراد نمایند، بازداشت غیرقانونی خواهد بود.
در چه جرایمی امکان بازداشت توسط مامورین وجود دارد؟
در جرایم مشهود، هرگاه ضابطین دادگستری با قرائن و امارات قوی که از ارتکاب جرم مشهود توسط متهم حکایت می کند مواجه شوند، می توانند وی را بازداشت کنند.
در جرایم مشهود چنانچه نگهداری متهم برای تکمیل تحقیقات ضروری باشد،ضابطین قضایی بایستی بلافاصله موضوع اتهام را کتبا به متهم تفهیم کنند و فورا مراتب را به اطلاع دادستان برسانند. در هر صورت نگه داشتن متهم بیشتر از ۲۴ ساعت ممنوع است و غیرقانونی تلقی می شود.
جرم مشهود چیست؟
هرگاه جرم به صورت مرئی و در منظر ضابطین دادگستری واقع گردد و یا مامورین بلافاصله پس از وقوع جرم در محل وقوع حضور یابند و یا آثار جرم را بلافاصله پس از وقوع جرم مشاهده کنند، جرم از نوع مشهود خواهد بود.
علاوه بر این جرم در شرایط زیر مشهود است:
بلافاصله پس از وقوع جرم آثار جرم نزد متهم یافت شود یا تعلق اسباب به متهم محرز شود.
بزه دیده یا دو نفر شاهد که ناظر وقوع جرم بوده اند،حین وقوع جرم یا بلافاصله پس از آن شخص معینی را به عنوان مرتکب معرفی کنند.
متهم پس از وقوع جرم قصد فرار داشته یا بلافاصله پس از وقوع جرم دستگیر شود.
متهم ولگرد باشد و در آن محل نیز به این موضوع سوءشهرت داشته باشد.
عنصر قانونی جرم بازداشت غیر قانونی:
ماده ۵۸۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۷۵ بخش تعزیرات به عنوان عنصر قانونی جرم بازداشت غیر قانونی محسوب می شود. به استناد ماده ی مذکور هر کس از مقامات یا مامورین دولتی یا نیروهای مسلح یا غیر آنها بدون حکمی از مقامات صلاحیت دار در غیر مواردی که در قانون جلب یا توقیف اشخاص را تجویز نموده است، شخصی را توقیف یا حبس کند یا عنفا در محلی مخفی نماید به یک تا سه سال حبس یا جزای نقدی از شش تا ۱۸ میلیون ریال محکوم خواهد شد.
مرتکب در این جرم هر شخصی می تواند باشد حتی غیر از مامورین رسمی دولت .
همچنین ماده ۵۷۵ قانون مجازات اسلامی در خصوص توقیف و بازداشت غیرقانونی توسط مقام قضایی بیان میدارد: هرگاه مقامات قضایی یا دیگر مامورین ذی صلاح برخلاف قانون توقیف یا دستور بازداشت یا تعقیب جزایی یا قرار مجرمیت کسی را صادر نمایند به انفصال دائم از سمت قضایی و محرومیت از مشاغل دولتی به مدت ۵ سال محکوم خواهند شد.
در رابطه با عنصر مادی جرم بایستی به اقدامات و رفتارهایی توجه داشت که مبنی بر بازداشت غیرقانونی است. برای مثال دستگیری و نگهداری متهم در بازداشتگاه بدون اینکه تفهیم اتهامی به او صورت پذیرد و یا عدم گزارش به دادستان به عنوان عنصر مادی شناخته می شود.
در رابطه با عنصر معنوی جرم بازداشت غیرقانونی بایستی به عمدی بودن و سوءنیت فرد در رابطه با بازداشت غیرقانونی دیگری توجه داشت. هرگاه محرز گردد که فردی با سوءنیت و قصد مجرمانه و عمدی و علی رغم اطلاع از جرم بودن، دیگری را بدون دلیل قانونی بازداشت نموده و یا برای مدت زمان بیش از 24 ساعت متهم را در بازداشتگاه بلاتکلیف رها کرده است، عنصر معنوی جرم محرز خواهد بود.
مرجع صالح و نحوه شکایت از بازداشت کننده غیرقانونی
برای شکایت از قاضی در موارد حبس غیرقانونی دادسرای ویژه کارکنان دولت و دادسرای انتظامی قضات صالح است. به منظور طرح و ثبت شکایت در دادسرای انتظامی قضات بایستی تخلف از سوی قاضی پرونده صورت پذیرفته باشد. شکایت در دادسرای کارکنان دولت در صورتی است که جنبه کیفری داشته باشد، امکانپذیر خواهد بود. همچنین به منظور شکایت از مامورین انتظامی و نظامی نیز می توان در دادسرای عمومی و نظامی طرح دعوا نمود.
در صورتی که جرم بازداشت غیرقانونی در حیطه وظایف مامورین انتظامی باشد در دادسرای نظامی رسیدگی می شود. لکن اگر جرم در راستای اهداف شخصی خارج از وظیفه نظامی گری صورت پذيرد، در دادسرای عمومی رسیدگی خواهد شد.
برای کسب اطلاعات بیشتر و انجام مشاوره حقوقی تخصصی در این زمینه می توانید با گروه وکلای فرنیان در ارتباط باشید.
بدون دیدگاه