تمام نکات مهم درباره سفیه ، تعریف لغوی و تعریف قانونی سفیه : در لغت یعنی ابله ، کم عقل و به عبارت دیگر شخص سفیه را ضعیف العقل یا ناقص العقل می گویند . در ماده 1208 قانون مدنی سفیه چنین تعریف شده است. که غیر رشید کسی است که تصرفات او در اموال و حقوق مالی خود عقلایی نباشد .
ممنوعیت سفیه در تصرف اموال خود
سفیه محجور است یعنی از تصرفات در اموال خود منع شده است ، از اسباب حجر یعنی ممنوع بودن از تصرف در اموال خویش ، سفاهت است؛ بنابراین سـفـیه نمی تواند در اموال خود با فروختن، بخشیدن ، اجاره دادن ، وقف کردن و مانند آن ها تصرف کند. و در صورت تصرف ، تصرف وی جز با اذن ولی او نافذ نخواهد بود . در محجور بودن سـفیـه تفاوتی میان تصرفات مالی که به طور اتفاق به شیوه عقلا صورت می گیرد و غیر آن و نیز میان مرد و زن نیست .
تصرف استقلالی
مراد از ممنوعیت سفیه از تصرف در مال ، تصرف استقلالی و بدون اذن ولی است . بنابراین با اذن ولی به تصرفی معین در آن ، تصرف سفـیه صحیح خواهد بود. حتی اگر اجازه پس از تصرف و انجام دادن معامله باشد .
سفاهت و تصرفات غیر مالی
حکم سـفیـه در عبادات همچون حکم رشید است. و سفاهت مانع توجه خطاب های شرع مقدس در عبادات به سفیه نمی باشد . بنابراین همه عباداتی که بر رشید واجب است مانند نماز های روزانه ، حج در صورت استطاعت ، زکات و خمس بر سفیه نیز واجب است .
ودیعه و عاریه
چنان چه سـفیه مالی را که قبل از حجر و ممنوعیت از تصرف به امانت نزد او بوده است به دست خود تلف کند ضامن است . لیکن اگر صاحب مال با علم به سفاهت کسی ، مال خود را به امانت نزد او بگذارد و سفیه آن را تلف کند ضامن نیست .
وکالت
سفاهت مانع وکالت سفیه نیست . از این رو سفیه می تواند در همه عقود وکیل دیگری شود. خواه متعلق عقد مال باشد مانند فروختن ، بخشیدن و اجاره دادن یا غیر مال مانند طلاق . چنان که سفیه در تصرفات غیر مالی می تواند دیگری را وکیل خود قرار دهد این کار در تصرفات مالی منوط به اذن ولی است .
اقرار
اقرار سفید در مال پذیرفته نیست ، بنابراین چنان چه سـفـیه به دینی یا به تلف کردن مال کسی یا به جنایتی که بر جانی تعهد مالی در پی دارد؛ مانند جنایت شبه عمد اقرار کند پذیرفته نمی شود لیکن در غیر مالی هم چون طلاق ، ظهار و جنایت عمدی پذیرفته می شود .
ازدواج سفیه
قانون مدنی حکم خاصی را مقرر نکرده است اما در ماده 1064 قانون مدنی در این خصوص چنین مقرر شده است. که عاقد باید عاقل و بالغ و مختار باشد . همان گونه که از این ماده مشخص است اهلیت برای ازدواج طبق قانون مدنی شامل مفهوم رشد نیست. تا بتوان ازدواج با سفیه را غیرصحیح دانست هر چند عقد نکاح نوعی عقد غیر مالی است. اما چون عقد ازدواج سـفیـه آثار مالی به دنبال می آورد. باید سفید یا غیر رشید با اجازه یا رضایت ولی یا قیم خود ازدواج کند و هر گاه بدون اذن اشخاص مذکور عقد نکاحی منعقد نماید ازدواج غیر نافذ است. که این نظر مبتنی بر فقه امامیه و قانون مدنی است .
زوال سفاهت
با زوال سفاهت و احراز رشد سفیه ، اموالش در اختیار او قرار می گیرد. و چنان چه حالش از جهت رشد و سفاهت مشخص نباشد به شکل های مختلف در خور شأنش آزمایش می شود. مانند واگذار کردن کاری یا خرید و فروش مالی و یا اجاره دادن یا اجاره کردن ملکی به او با مشاهده دقت و زیرکی او در معامله و سلامت از فریب خوردن و حفظ مال از ضایع شدن و تصرف کردن در آن به شیوه عقلایی ، اموالش به وی تحویل می گردد .
اعمال حقوقی سفیه
با توجه به ماده ۱۲۱۴ قانون مدنی حجر سفیه بر خلاف حجر صغیر غیر ممیز و مجنون کامل نیست . حجر سـفیـه مخصوص امور مالی اوست اما با این حال ، سفیه در استیفای حقوق مالی خود به طور مطلق محجور اعلام نشده است. بلکه معاملات مالی او منوط به اجازه ولی ( اگر سفه متصل به صغر باشد. ) و یا قیم ( اگر سفه بعد از بلوغ حادث شده باشد ) خواهد بود . چنان چه معاملات او را سرپرست اجازه نماید نافذ و در صورت رد او باطل خواهد بود . در نتیجه سفیه دارای قصد انشای معامله است. و اهلیت انعقاد معامله را دارد. ولی قانون گذار برای رعایت غبطه و حمایت از منافع او و جلوگیری از سوء استفاده از وضعیت او ، معاملات وی را غیر نافذ دانسته است. اعم از این که اجازه قبل یا بعد از معامله کسب شود .
وارد شدن دارایی به اموال سفیه به صورت مجانی
حجر سـفـیه در اعمال حقوقی مالی در موردی است. که بخواهد مالی را از دارایی خود خارج کند اما در مواردی که خواهان به دست آوردن مالی به صورت بلاعوض یا مجانی و افزودن به دارایی خود باشد. می تواند مستقلاً تصمیم بگیرد و حق خود را استیفاء نماید و نیازی به کسب اجازه از سرپرست ندارد . لذا می توان گفت حجر سفیه یک حجر نسبی است نه مطلق . بنابراین غیر نافذ بودن اعمال سفیه مربوط به معاملاتی است. که احتمال نفع و ضرر در آن وجود دارد اما اعمال صرفا نافع سفیه حتی بدون اجازه سرپرست صحیح می باشد. و اعمال صرفا مضر او حتی با کسب اجازه از سرپرست باطل و بلااثر خواهد بود .
مسئولیت مدنی سفیه
غیر رشید نیز مانند سایر محجورین مسئولیت مدنی دارد و قانون گذار به دلیل عدم رشد او در امور مالی ، امتیازی در این رابطه برای او قائل نشده است. ماده 1216 قانون مدنی مقرر می دارد که هرگاه صغیر یا مجنون یا غیر رشید باعث ضرر شود ضامن است . در فقه اسلامی هم در باب ضمان قهری ، تفاوتی بین رشید و غیر رشید نیست . به علاوه سفیه بر خلاف صغیر غیر ممیز دارای قوه عقل و تمیز است بنابراین مانعی برای مسئولیت مدنی او وجود ندارد .
مسئولیت کیفری سفیه
با توجه به تفاوت میان سفیـه و مجنون ، سفاهت از عوامل رافع مسئولیت کیفری قلمداد نمی شود. و سفیه هر چند در تصرفات مالی محجور است هم چنان نسبت به آثار جزایی اعمال خویش مسئول شناخته می شود. به طوری که اگر اقرار به جرمی نماید که مستلزم مجازات حد یا تعزیر باشد. محکوم به آن می شود و اگر مرتکب قتل عمد شود. سفاهت وی مانع اجرای کیفر قصاص نخواهد بود .
اگر سفیه در امور معنوی اقدام به کمک به مستمندان به وجه کم نماید آیا عمل وی نافذ است ؟
بله ؛ در امور معنوی مانند صدقه دادن به شرط قلیل بودن مبلغ ، عمل انجام شده سفیه نافذ و موثر خواهد بود .
آیا اجرای صیغه طلاق توسط سفـیه اشکال قانونی دارد ؟
از آن جا که سفـیه از تصرفات غیر مالی ممنوع نیست اجرای طلاق توسط او صحیح خواهد بود .
بدون دیدگاه